Gan đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như lọc máu, chuyển hóa chất dinh dưỡng, dự trữ năng lượng và xử lý nhiều chất mà cơ thể hấp thụ mỗi ngày. Chính vì vậy, chế độ ăn uống có ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe gan. Khi nói về những thói quen có thể hỗ trợ bảo vệ cơ quan này, 3 bác sĩ chuyên khoa gan mật cùng nhắc đến một thức uống rất quen thuộc: cà phê.
Theo các chuyên gia, người uống cà phê thường xuyên có thể có nguy cơ thấp hơn đối với một số bệnh gan, trong đó có bệnh gan mạn tính, xơ gan và ung thư gan.
Vì sao cà phê được các bác sĩ gan mật đánh giá cao?
Cà phê có tác dụng hỗ trợ bảo vệ gan (Ảnh: Getty)
Bác sĩ Raffi Karagozian, chuyên gia gan mật tại Trung tâm Y tế Tufts (Mỹ), cho biết: “Có bằng chứng cho thấy uống cà phê hằng ngày có lợi cho sức khỏe gan”.
Một nghiên cứu đăng trên BMC Public Health năm 2021, phân tích dữ liệu của gần 500.000 người, cho thấy người uống cà phê có nguy cơ mắc bệnh gan mạn thấp hơn khoảng 21% so với người không uống.
Các nghiên cứu khác cũng ghi nhận uống cà phê có thể làm giảm nguy cơ xơ hóa gan, xơ gan và ung thư biểu mô tế bào gan - dạng ung thư gan nguyên phát phổ biến nhất.
Bác sĩ Hatef Massoumi, Giám đốc chuyên môn gan lâm sàng tại Montefiore Einstein (Mỹ), cho biết cà phê có các đặc tính chống oxy hóa và chống viêm.
“Cà phê có liên quan đến tỷ lệ xơ hóa gan, xơ gan và thậm chí ung thư gan thấp hơn trong một số nghiên cứu”, ông nói. Lợi ích này được ghi nhận đáng chú ý ở những người mắc bệnh gan nhiễm mỡ.
Tuy nhiên, đây chủ yếu là những mối liên hệ được quan sát trong nghiên cứu. Cà phê không phải thuốc điều trị bệnh gan và không thể thay thế chế độ ăn, vận động hay điều trị y khoa.
Nên uống bao nhiêu cà phê mỗi ngày?
GS Kenneth Rothstein, chuyên gia tiêu hóa và gan mật tại Trường Y Perelman, Đại học Pennsylvania (Mỹ), cho rằng khoảng 2-3 cốc cà phê mỗi ngày có thể là mức hợp lý với nhiều người.
Theo ông, các chất chống oxy hóa trong cà phê có thể góp phần bảo vệ gan. Trà cũng có những tác dụng tương tự, tuy nhiên, bằng chứng về lợi ích của cà phê đối với gan hiện nhiều hơn so với trà.
Đáng chú ý, GS Rothstein cho biết cả cà phê có caffeine và không caffeine (cà phê decaf) đều có lợi ích như nhau trong việc bảo vệ gan. Điều đó có nghĩa là lợi ích tiềm năng của cà phê không chỉ đến từ caffeine mà còn từ nhiều hợp chất thực vật khác.
Tuy nhiên, khả năng dung nạp caffeine ở mỗi người khác nhau. Người dễ mất ngủ, hồi hộp, tim đập nhanh hoặc khó chịu dạ dày có thể cần giảm lượng uống hoặc chuyển sang cà phê decaf.
Uống cà phê thế nào để có lợi cho gan?
Cà phê đen (Ảnh: Kauvery Hospitals)
Cách uống cũng rất quan trọng. Bác sĩ Massoumi cho rằng cà phê đen là lựa chọn tốt vì không bổ sung thêm đường và năng lượng. Nếu không quen vị đắng, có thể thêm một lượng nhỏ sữa ít béo.
Điều nên hạn chế là biến cà phê thành một loại đồ uống chứa nhiều đường, kem béo hoặc siro ngọt.
GS Rothstein cũng cho rằng không nhất thiết phải ép bản thân uống cà phê đen nếu không thích. Ông chia sẻ bản thân thường thêm một chút mật ong, quế và kem không béo vào cà phê.
Điểm mấu chốt vẫn là không để lượng đường và calo bổ sung quá nhiều, bởi chế độ ăn dư thừa năng lượng kéo dài có thể góp phần gây tăng cân, rối loạn chuyển hóa và gan nhiễm mỡ.
Không thể chỉ dựa vào cà phê để bảo vệ gan
Cả 3 bác sĩ đều nhấn mạnh cà phê chỉ là một phần của lối sống có lợi cho gan. Bác sĩ Karagozian khuyến nghị duy trì chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải, ưu tiên rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, cá và chất béo lành mạnh. Ông cũng khuyên nên vận động ở cường độ vừa phải ít nhất khoảng 30 phút mỗi ngày.
Bên cạnh đó, GS Rothstein lưu ý cần hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, giảm carbohydrate tinh chế và những thực phẩm nhiều chất béo không có lợi.
Nói cách khác, một cốc cà phê mỗi sáng có thể là thói quen tốt với nhiều người, nhưng hiệu quả bảo vệ gan chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng chế độ ăn lành mạnh, vận động thường xuyên và kiểm soát các yếu tố nguy cơ.
Nếu đang có bệnh gan, rối loạn nhịp tim, mang thai hoặc có vấn đề sức khỏe khiến caffeine không phù hợp, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ thay vì tự tăng lượng cà phê chỉ vì nghe nói thức uống này tốt cho gan.
