Tại Diễn đàn Y tế châu Âu Gastein, bác sĩ thần kinh Ulf Kallweit, đồng chủ tịch nhóm chuyên trách về ảnh hưởng môi trường thuộc Viện Hàn lâm Thần kinh học châu Âu, cảnh báo tình trạng nóng lên toàn cầu có thể làm gia tăng gánh nặng bệnh thần kinh trong những thập kỷ tới.
Ông Kallweit cho biết khoảng một phần ba dân số mắc ít nhất một chứng rối loạn thần kinh trong đời, từ đau nửa đầu, Parkinson đến sa sút trí tuệ. Tính cả các vấn đề sức khỏe tâm thần, nhóm bệnh này gây thiệt hại kinh tế toàn cầu ước tính 1.500 tỷ euro vào năm 2019.
Biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ. (Ảnh: Euronews)
Một trong những nguy cơ đáng lo ngại nhất là đột quỵ. Theo bác sĩ Kallweit, số ca bệnh tăng khi nhiệt độ vượt 30°C. Đột quỵ liên quan đến nắng nóng hiện chiếm khoảng 1% tổng số ca, nhưng tỷ lệ này có thể tăng lên 5 - 8% trong vòng 20 - 30 năm tới.
Nắng nóng còn ảnh hưởng gián tiếp đến não bộ thông qua giấc ngủ. Những đêm nhiệt độ duy trì trên 20°C khiến cơ thể khó hạ nhiệt, cản trở giấc ngủ sâu và quá trình phục hồi. Nếu tình trạng này kéo dài, nguy cơ đột quỵ và sa sút trí tuệ có thể tăng đáng kể.
“Nếu ngủ không ngon trong thời gian dài, nguy cơ đột quỵ hoặc sa sút trí tuệ sẽ tăng mạnh” , ông Kallweit nói.
Biến đổi khí hậu cũng làm thay đổi phạm vi phân bố của các loài truyền bệnh như ve và muỗi. Một số bệnh do chúng lây truyền có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh.
Chẳng hạn, bệnh Lyme do ve nhiễm khuẩn truyền sang người có thể gây biến chứng thần kinh. Bác sĩ cảnh báo sốt rét có nguy cơ xuất hiện ở nhiều khu vực phía nam châu Âu trong 5 - 10 năm tới.
Tuy nhiên, tác động của biến đổi khí hậu đến sức khỏe não bộ không giống nhau ở mọi người. Trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có bệnh nền dễ bị tổn thương hơn trước nắng nóng cực đoan.
Nguy cơ còn cao hơn ở những cộng đồng có điều kiện kinh tế khó khăn. Các nghiên cứu gần đây cho thấy người sống trong hoàn cảnh thiếu thốn thường có chỉ số sức khỏe não bộ kém hơn, như thể tích não nhỏ hơn và nhiều dấu hiệu tổn thương mạch máu.
“Nếu trời nóng mà không đủ khả năng mua điều hòa, bạn sẽ chịu ảnh hưởng nhiều hơn” , ông Kallweit nói. Theo ông, chất lượng nhà ở, thực phẩm và môi trường xung quanh đều góp phần quyết định mức độ rủi ro.
Phụ nữ, trẻ em và người lớn tuổi dễ bị tổn thương hơn trước biến đổi khí hậu. (Ảnh: The Guardian)
Tại đô thị, tiếng ồn, ô nhiễm và điều kiện sống căng thẳng tiếp tục tạo thêm áp lực lên sức khỏe. Ngược lại, không gian xanh có thể mang lại lợi ích đáng kể. Bác sĩ Kallweit dẫn số liệu cho thấy dành một giờ mỗi tuần trong rừng có thể giúp giảm 3% nguy cơ đột quỵ và 4% nguy cơ sa sút trí tuệ.
Ông khuyến khích người dân dành thời gian ở nơi nhiều cây xanh, duy trì giấc ngủ chất lượng bằng cách hạn chế ánh sáng, tiếng ồn và các yếu tố gây gián đoạn.
Tuy nhiên, các biện pháp cá nhân là chưa đủ. Chính quyền cần tăng cường kiểm soát ô nhiễm, hạn chế tiếp xúc với chất độc hại và cải thiện điều kiện sống, đặc biệt tại các khu dân cư dễ chịu ảnh hưởng của nắng nóng.
Theo bác sĩ Kallweit, thiết kế công trình cũng cần thay đổi để thích ứng với khí hậu ngày càng nóng. Những ngôi nhà thông thoáng, giảm hấp thụ nhiệt, cùng không gian sống yên tĩnh và không khí trong lành có thể góp phần bảo vệ sức khỏe não bộ trước tác động của biến đổi khí hậu.
