Nhiều gia đình vẫn tin cha mẹ hoàn toàn khỏe mạnh vì họ hằng ngày vẫn tự đi chợ, tập thể dục hay trò chuyện cùng hàng xóm. Tuy nhiên, hàng loạt vụ việc người cao tuổi tự ra khỏi nhà rồi di chuyển đến tận tỉnh khác mà không nhớ đường về cho thấy ranh giới giữa minh mẫn và mất phương hướng đột ngột là rất mong manh. Khi cha mẹ bắt đầu "lúc nhớ lúc quên", sự chủ động phòng ngừa từ sớm của con cái chính là điểm tựa an toàn nhất cho đấng sinh thành.
Cụ ông 92 tuổi mang theo 7 cây vàng đi lạc trong đêm
Ngày 3/10, Công an TP Hải Phòng cho biết, lực lượng Công an phường Gia Viên vừa hỗ trợ kịp thời một cụ ông cao tuổi bị lẫn, đi lạc trong đêm. Quá trình tiếp cận, lực lượng chức năng phát hiện trong người cụ H. (sinh năm 1934, trú tại phố An Đà, Hải Phòng) mang theo 7 cây vàng SJC và 2 triệu đồng tiền mặt nhưng không nhớ địa chỉ nhà hay thông tin nhân thân. Sau khi đưa cụ về trụ sở an toàn, lực lượng công an đã nhanh chóng xác minh và liên hệ gia đình đến đón cụ H. trở về, đồng thời bàn giao toàn bộ tài sản.
Trước đó, ngày 10/9, Công an xã Vĩnh Hưng, tỉnh Phú Thọ cũng tiếp nhận một cụ ông ở Mê Linh, Hà Nội ngồi bên đường trong tình trạng mệt mỏi, tinh thần không ổn định. Nhờ đối chiếu dữ liệu dân cư, lực lượng chức năng đã làm rõ danh tính và liên lạc cho người thân đến đưa cụ về nhà. Qua trao đổi, gia đình cho biết cụ ông đã đi lạc nhiều tháng trước và người nhà từng tổ chức tìm kiếm ở nhiều nơi nhưng không có kết quả.
Tương tự, vào tháng 11/2025, ông Hoàng Văn Liêm (sinh năm 1940, Hà Nội) đi lạc tới Phú Thọ và chỉ nhớ bản thân tên "Liêm", quê ở khu vực Chương Mỹ nhưng không nhớ địa chỉ cụ thể hay số điện thoại người thân. Lực lượng chức năng đã phải tra cứu Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư mới xác định được thông tin để đưa ông về với gia đình.
Ba câu chuyện mang những hoàn cảnh khác nhau nhưng đều gửi đến một thông điệp đáng suy ngẫm. Người cao tuổi vẫn đủ sức tự di chuyển những quãng đường rất xa, nhưng chỉ một phút suy giảm trí nhớ ngắn hạn đã khiến họ hoàn toàn mất phương hướng và không thể tự tìm đường trở về nhà.
Khi cha mẹ bắt đầu "lúc nhớ lúc quên", con cái nên làm gì?
Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Hải, Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, người cao tuổi thỉnh thoảng quên tên người quen hay vị trí để đồ rồi sau đó nhớ lại là hiện tượng sinh lý bình thường. Dấu hiệu đáng lo ngại chỉ xuất hiện khi sự suy giảm nhận thức bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hàng ngày.
Theo các chuyên gia y tế, gia đình cần đặc biệt chú ý nếu cha mẹ thường xuyên quên thông tin mới, gặp khó khăn khi làm những việc quen thuộc hàng ngày hoặc đi lạc ngay tại khu vực mình sinh sống. Hành vi đi khỏi nhà rồi không tìm được đường trở về là dấu hiệu cảnh báo suy giảm nhận thức rõ rệt, không nên được giải thích bằng lý do đơn thuần "già rồi nên lẫn".
Viện Lão khoa Quốc gia Mỹ (NIA) cùng Tổ chức Sa sút trí tuệ Úc (Dementia Australia) đều khuyến nghị người có nguy cơ đi lạc nên mang theo "thẻ thông tin nhận dạng" với tên, địa chỉ, số điện thoại người chăm sóc và ảnh gần nhất để hỗ trợ tìm kiếm khi xảy ra sự cố.
Tất nhiên, giải pháp mang thẻ thông tin không thể ngăn chặn quá trình tiến triển của bệnh sa sút trí tuệ. Nếu tình trạng hay quên xuất hiện liên tục, có chiều hướng tăng dần hoặc cha mẹ không còn tự thực hiện được các công việc sinh hoạt cơ bản, gia đình cần đưa đến cơ sở y tế để thăm khám chuyên khoa.
