Một bà mẹ ở Tiêu Sơn, Hàng Châu (Trung Quốc) mới đây đăng bài than thở: Con gái vừa thi đại học xong, ngay tối hôm đó đã đưa ra ba yêu cầu bắt buộc: mua iPhone phiên bản cao cấp nhất, được đi Tây Tạng một mình và đăng ký thẻ tập gym. Người mẹ nghĩ những năm qua gia đình đã không tiếc tiền đầu tư cho con, riêng tiền học thêm ở cấp THCS và THPT cũng đã tốn không ít. Vậy tại sao con gái lại không thể hiểu cho bố mẹ một chút? Nhưng nếu không đồng ý, cô bé lại khóc lóc, ăn vạ. Cuối cùng, người mẹ chỉ có thể bất lực nhượng bộ.
Kỳ thi đại học khép lại, một cuộc “đại tiệc” mua sắm cũng lặng lẽ bắt đầu. Các cửa hàng điện tử gần như chật kín khách. Khắp nơi là những học sinh vừa thi xong đại học, kéo bố mẹ thẳng đến quầy hàng. Không ít phụ huynh cũng khá hào phóng, trực tiếp mua cho con cả bộ điện thoại, máy tính, tai nghe, máy tính bảng...
Nhưng đồ điện tử mới chỉ là phần nổi của tảng băng chi phí. Du lịch sau khi tốt nghiệp, đăng ký học lái xe, phẫu thuật cận thị, liên hoan với bạn bè... hết khoản này đến khoản khác khiến không ít phụ huynh gia đình bình thường than thở.
Ảnh minh hoạ
“Con nhà giàu của gia đình nghèo”
Một blogger kể một câu chuyện khiến nhiều người chạnh lòng: Chú của cô làm nghề thợ xây. Dãi nắng dầm mưa, khuân vác nặng nhọc, làm việc quần quật cả ngày cũng chỉ kiếm được 300 NDT tiền mồ hôi công sức. Năm nay con trai chú thi đại học xong, vừa mở miệng đã đòi chiếc điện thoại đời mới giá hơn 7.000 NDT, còn muốn đi du lịch Uy Hải theo nhóm với các bạn. Nhưng vì muốn con có thể hòa nhập với bạn bè, người chú vẫn cắn răng đồng ý.
Điều này khiến người ta nghĩ đến một khái niệm: “Con nhà giàu của gia đình nghèo”. Đó là những đứa trẻ trong các gia đình bình thường, nơi cha mẹ phải chật vật mưu sinh, nhưng lại được nuôi dưỡng sung túc và sống theo tiêu chuẩn như con nhà giàu. Cha mẹ không nỡ ăn ngon, mặc đẹp nhưng lại dành cho con những thứ tốt nhất.
Nhà văn nọ từng kể câu chuyện về một học sinh. Một người bố nhờ vả khắp nơi, bỏ ra số tiền lớn để giúp con trai giành được một suất học thêm với giáo viên nổi tiếng. Nào ngờ, chỉ vì lớp học không phải hình thức một thầy một trò, cậu bé nhất quyết không chịu đi. Người bố kiên nhẫn giải thích rằng, ngay cả lớp học một thầy mười trò với giáo viên này cũng đã vượt quá khả năng chi trả của gia đình.
Đổi lại, ông chỉ nhận được ánh mắt lạnh lùng và lời mắng mỏ từ con: Bố vô dụng thì ai bảo bố sinh ra được mà không nuôi nổi con!. Nhiều người mắng cậu bé lạnh lùng, ích kỷ, nhưng không nhận ra gốc rễ vấn đề lại nằm ở chính cha mẹ. Từ nhỏ, cậu đã được nuôi dưỡng theo kiểu “con nhà giàu”: đồ ăn dặm toàn hàng nhập khẩu, quần áo cũng toàn hàng hiệu. Chỉ cần buột miệng nói muốn học piano, bố mẹ lập tức vay tiền, ngay ngày hôm sau đã mua đàn và tìm giáo viên cho con.
Cha mẹ cậu thực chất cũng chỉ là những người bình thường, nhưng lại dốc toàn bộ sức lực của gia đình để nuôi con theo tiêu chuẩn của con nhà giàu.
Cái giá của sự nuông chiều vật chất không giới hạn
Nhiều cha mẹ trong các gia đình bình thường cũng như vậy: rõ ràng điều kiện kinh tế không dư dả nhưng cố tình giấu đi sự thiếu thốn; rõ ràng mưu sinh vất vả nhưng lại cố tạo cho con cảm giác gia đình luôn dư dả. Cha mẹ tự tay dựng nên một nhà kính giả tạo, cuối cùng chỉ có thể nuôi lớn những đứa trẻ không hiểu nỗi nhọc nhằn của cuộc sống, không biết đặt mình vào hoàn cảnh của người khác và chỉ quen đòi hỏi.
Nhiều đứa trẻ coi thường cha mẹ không hẳn vì gia đình nghèo, mà bởi những giá trị trong gia đình đã bị lệch lạc. Có bao nhiêu gia đình bình thường, thậm chí khó khăn, cha mẹ đều mắc vào sai lầm giáo dục kiểu tự cảm động vì sự hy sinh của chính mình. Sự nuông chiều vật chất không giới hạn như vậy chỉ có thể nuôi lớn sự phù phiếm, ích kỷ và một đứa trẻ quen với việc được phục vụ.
Cha mẹ nghĩ đó là tình yêu vô điều kiện, nhưng điều trẻ tiếp nhận lại là: Mình là trung tâm của gia đình, tất cả mọi người phải xoay quanh mình, mọi nhu cầu của mình đều phải được đáp ứng. Sống quá lâu trong một cuộc sống sung túc được tạo dựng giả tạo, trẻ sẽ cho rằng tất cả những điều đó là đương nhiên.
Trẻ không nhìn thấy dáng vẻ vất vả của cha mẹ khi mưu sinh, không cảm nhận được sự chật vật của chuyện cơm áo gạo tiền, cũng không hiểu được những nhọc nhằn mà người lớn phải gánh trên vai. Cuối cùng, điều này chỉ khiến ham muốn so bì, phù phiếm của trẻ ngày càng lớn, nuôi thành những “đứa trẻ khổng lồ” ích kỷ, lạnh lùng.
Giáo dục tỉnh táo thực sự
Giáo dục tỉnh táo thực sự không phải là cách ly trẻ khỏi khó khăn hay che giấu sự thiếu thốn, mà là sớm gỡ bỏ lớp kính lọc của cuộc sống, để trẻ đối diện với hoàn cảnh thực tế của gia đình và hiểu được sự vất vả trong công việc của cha mẹ.
Trẻ không phải sinh ra đã biết cha mẹ vất vả thế nào hay hiểu được giá trị của việc học. Cây tùng bách kiên cường không thể lớn lên trong nhà kính, cũng như một đứa trẻ biết ơn không thể được nuôi dưỡng chỉ bằng mật ngọt. Khi một đứa trẻ thực sự trải qua những nhọc nhằn của cuộc sống, cảm nhận được việc kiếm tiền khó khăn thế nào, trẻ mới có thể gạt bỏ sự phù phiếm, nóng vội và hiểu được trách nhiệm cũng như sự cảm thông.
Với những gia đình bình thường, giáo dục gia đình tốt nhất chưa bao giờ là dốc toàn bộ sức lực của cả nhà để mù quáng đáp ứng mọi ham muốn của con, mà là làm phong phú đời sống tinh thần và nuôi dưỡng một nhân cách độc lập. Những đứa trẻ kiên cường như vậy tự mang trong mình bản lĩnh và tầm nhìn, tương lai sẽ có nền tảng vững vàng để tiến bước.
Những bậc cha mẹ sáng suốt sẽ không chỉ cho con cuộc sống đủ đầy vật chất, mà còn làm gương để hướng dẫn con, dạy con biết tiết chế ham muốn, đối diện với cuộc sống bình thường và gánh vác trách nhiệm. Nuôi dưỡng ở trẻ một nhân cách độc lập, kiên cường và biết ơn có giá trị hơn rất nhiều so với việc tặng con những món quà đắt tiền.
Kỳ thi đại học khép lại, đó là điểm kết thúc của một chặng đường học tập, nhưng cũng là điểm khởi đầu cho hành trình độc lập của một người trẻ. Cha mẹ nên sớm nói với con rằng: Mọi điều tốt đẹp đều phải tự mình nỗ lực mới có được. Giúp con sớm nhìn thẳng vào những sự thật của cuộc sống, trẻ mới có thể hiểu được lòng biết ơn, trưởng thành và mạnh mẽ hơn qua những trải nghiệm.
