Vườn quốc gia Ba Vì nằm trên dãy núi Ba Vì, cách trung tâm Hà Nội khoảng 60km về phía Tây, có diện tích hơn 10.800ha. Khu vực này được ví như "lá phổi xanh" phía Tây Thủ đô, nổi bật với hệ sinh thái đa dạng, cảnh quan thiên nhiên và khí hậu mát mẻ quanh năm.
Dãy núi Ba Vì chạy theo hướng Đông Bắc – Tây Nam, gồm 3 đỉnh cao là đỉnh Vua (1.296m), đỉnh Tản Viên (1.227m) và đỉnh Ngọc Hoa (1.131m). Nhờ nền nhiệt thấp, không khí trong lành, nơi đây trở thành điểm tránh nóng quen thuộc của du khách, đặc biệt trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 10.
Dọc tuyến đường từ cổng vào lên đỉnh núi có nhiều khu vực phù hợp để cắm trại. Trong đó, khu vực cốt 400m giữa rừng thông được nhiều du khách lựa chọn nhờ không gian rộng, nhiều cây xanh, thuận tiện cho các hoạt động vui chơi và chụp ảnh.
Đây cũng là khu vực gần rừng hoa dã quỳ điểm tham quan thu hút khách vào dịp cuối thu, đầu đông. Hoa dã quỳ tại Ba Vì thường nở từ cuối tháng 10 đến tháng 12 hằng năm. Loài hoa này được người Pháp đưa về trồng từ những năm 1930 và tồn tại trong tự nhiên đến nay.
Năm 2026, mùa hoa dã quỳ tại Vườn quốc gia Ba Vì diễn ra từ ngày 17/10 đến 6/12, trong đó thời điểm hoa nở rộ và đẹp nhất là từ ngày 1/11 đến 23/11. Từ khu rừng thông ở cốt 400, du khách đi thêm khoảng 200m, gửi xe rồi đi bộ khoảng 300m để đến rừng hoa rộng gần 10ha.
Khu vực này có tuyến đường mòn dài hơn 3km, phục vụ khách tản bộ và tham quan giữa những vạt hoa vàng. Ngoài ra, trên đường từ cổng kiểm soát vé lên cốt 400, du khách cũng có thể ngắm những dải hoa dã quỳ mọc hai bên đường.
Giá vé tham quan Vườn quốc gia Ba Vì là 60.000 đồng/người lớn, 20.000 đồng/sinh viên, 10.000 đồng/học sinh và 30.000 đồng/người thuộc diện ưu tiên như người trên 60 tuổi, người khuyết tật. Phí gửi xe máy là 5.000 đồng/xe/lượt/điểm, xe đạp 3.000 đồng/xe/lượt/điểm. Đối với ô tô dưới 9 chỗ, phí gửi xe là 25.000 đồng cho giờ thứ nhất và thứ hai, 35.000 đồng cho giờ thứ ba và thứ tư, từ giờ thứ năm trở đi là 45.000 đồng. Với ô tô từ 10 chỗ trở lên, mức phí tương ứng là 30.000 đồng, 45.000 đồng và 55.000 đồng.
Hiện nay, từ Hà Nội lên Ba Vì chủ yếu qua Quốc lộ 32 hoặc Đại lộ Thăng Long. Trong tương lai, khu vực này sẽ có thêm trục Hồ Tây - Ba Vì, tuyến hướng tâm Đông - Tây dài khoảng 40km, đi qua 15 xã, phường.
Đây là một trong 9 trục động lực phát triển theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Tuyến có mặt cắt ngang 48 - 100m, đồng thời dự kiến bố trí tuyến đường sắt đô thị số 8 trong phạm vi tuyến.
Khi hoàn thành, trục Hồ Tây - Ba Vì sẽ kết nối khu vực trung tâm Hà Nội với đô thị phía Tây, Hòa Lạc và Vườn quốc gia Ba Vì, đồng thời mở rộng không gian phát triển kinh tế tri thức, khoa học công nghệ, giáo dục và văn hóa, cảnh quan phía Tây Thủ đô.
Ít người biết Vườn quốc gia Ba Vì, một trong những điểm đến nổi tiếng của Hà Nội, nằm trên tàn tích của một ngọn núi lửa cổ. Ngọn núi lửa này được cho là đã ngừng hoạt động từ gần 200 triệu năm trước và hiện không còn nguy cơ phun trào trở lại.
Theo PGS.TS Nguyễn Văn Vượng, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, khu vực Vườn quốc gia Ba Vì hiện nay chính là một núi lửa cổ. Sau hàng trăm triệu năm, núi lửa chỉ còn lại phần tàn tích địa chất và không có khả năng hoạt động trở lại.
Ba Vì không phải trường hợp duy nhất. Tam Đảo cũng từng là một núi lửa, với lần hoạt động gần nhất cách đây khoảng 220 triệu năm. Tại Việt Nam, những dấu tích núi lửa còn khá rõ có thể kể đến các núi lửa trên đảo Lý Sơn, đảo Phú Quý, Hàm Rồng.
