Một cỗ máy đào hầm khổng lồ mang tên Linghang, dài 148 m, nặng khoảng 4.000 tấn và có đường kính đầu đào 15,4 m, vừa hoàn thành hành trình xuyên 11,325 km dưới lòng sông Dương Tử (Trung Quốc). Sau hơn hai năm thi công liên tục, thiết bị này lập kỷ lục trong lĩnh vực đào hầm bằng máy khiên đào đường kính lớn.
Cỗ máy Linghang (Người dẫn đường) được chế tạo chuyên biệt để thi công đường hầm Sùng Thái (Chongtai Yangtze River Tunnel) – công trình hầm xuyên sông kết nối đảo Sùng Minh (Thượng Hải) với thành phố Thái Thương (tỉnh Giang Tô). Đây là một trong những hạng mục trọng điểm của tuyến đường sắt cao tốc Thượng Hải – Nam Kinh – Hợp Phì, tuyến đường sắt được thiết kế với tốc độ khai thác tối đa 350 km/h.
Với đường kính đầu đào 15,4 m, Linghang được giới thiệu là máy khiên đào có đường kính lớn nhất thế giới từng được sử dụng trong xây dựng đường sắt cao tốc.
Điểm nổi bật của cỗ máy là khả năng đào liên tục trong điều kiện địa chất phức tạp, áp lực nước lớn và độ sâu đáng kể dưới lòng sông. Linghang sử dụng công nghệ khiên bùn (Slurry Shield TBM), tạo áp lực cân bằng với đất và nước tại mặt gương đào, qua đó hạn chế nguy cơ sụt lún địa tầng và nước tràn vào hầm.
Thiết bị còn được tích hợp hệ thống điều khiển đào hầm thông minh I-TBM, kết hợp cảm biến, phân tích dữ liệu địa chất và tự động điều chỉnh thông số vận hành. Công nghệ này giúp kiểm soát hướng đào, duy trì độ ổn định của mặt gương và hạn chế biến dạng các lớp đất đá xung quanh.
Một bộ phận đặc biệt quan trọng là vòng bi chính, phải hoạt động liên tục trong điều kiện chịu tải và áp lực lớn. Theo thông số được công bố, bộ phận này có tuổi thọ thiết kế khoảng 16.700 giờ, giúp giảm nguy cơ phải dừng máy bảo dưỡng giữa quá trình đào hầm dưới sông.
Ngày 30/7/2026, Linghang hoàn thành hành trình xuyên dưới sông Dương Tử và tiến vào giếng tiếp nhận tại Thái Thương. Tổng chiều dài đoạn đào liên tục dưới lòng sông đạt 11,325 km, lập kỷ lục đối với máy khiên đào đường kính 15 m trong lĩnh vực này.
Tại vị trí sâu nhất, đường hầm nằm khoảng 89 m dưới lòng sông. Trong quá trình thi công, cỗ máy phải vượt qua nhiều lớp địa chất khác nhau, từ đất bùn, đất sét pha bột đến cát mịn và cát thô. Việc duy trì áp lực đào ổn định, kiểm soát nguy cơ thấm nước và hạn chế biến động địa tầng là những thách thức lớn đối với đội ngũ kỹ sư.
Sau khi hoàn thành đoạn xuyên sông, Linghang được đưa vào giếng tiếp nhận để bảo dưỡng. Đến ngày 9/9/2026, cỗ máy tiếp tục khởi động, bắt đầu đào đoạn đất liền còn lại dài khoảng 1,875 km để kết nối với giếng xuất phát.
Về đường hầm Sùng Thái, đây là một phần của tuyến đường sắt cao tốc Thượng Hải – Nam Kinh – Hợp Phì, có tổng chiều dài theo phương án được phê duyệt khoảng 554,6 km.
Tuyến bắt đầu từ ga Bảo Sơn mới tại Thượng Hải, đi qua các địa phương thuộc tỉnh Giang Tô như Tô Châu, Nam Thông, Thái Châu, Dương Châu và Nam Kinh, trước khi tiếp tục qua Sở Châu thuộc tỉnh An Huy để kết nối với Hợp Phì.
Toàn tuyến được thiết kế đường đôi, điện khí hóa, với tốc độ tối đa 350 km/h. Dự án có 16 nhà ga, trong đó 10 ga xây mới, góp phần tăng cường kết nối giữa các đô thị lớn thuộc vùng đồng bằng sông Dương Tử.
Đáng chú ý, tuyến đường sắt sẽ lần đầu đưa đường sắt cao tốc đến đảo Sùng Minh, mở thêm hướng kết nối giữa Thượng Hải và tỉnh Giang Tô. Theo thông tin từ chính quyền Thượng Hải, hành trình từ Sùng Minh đến ga Bảo Sơn có thể được rút ngắn xuống khoảng 17 phút.
Đến tháng 9/2026, đoạn Thượng Hải – Nam Kinh đã bắt đầu triển khai lắp đặt đường ray. Trong khi đó, sau khi hoàn thành hành trình xuyên sông, máy Linghang tiếp tục thi công đoạn đất liền còn lại của đường hầm Sùng Thái.
Khi đi vào khai thác, tuyến đường sắt gần 554 km được kỳ vọng bổ sung năng lực vận tải cho hành lang kinh tế dọc sông Dương Tử, tăng cường kết nối giữa các trung tâm kinh tế lớn của Trung Quốc. Không chỉ tạo thêm một trục giao thông tốc độ cao, dự án còn cho thấy khả năng ứng dụng công nghệ đào hầm đường kính lớn để vượt qua những điều kiện địa chất và thủy văn phức tạp.
