Theo Cục Thống kê, ngành chăn nuôi tiếp tục duy trì tăng trưởng trong 9 tháng đầu năm 2026, chủ yếu nhờ hai nhóm vật nuôi chủ lực là lợn và gia cầm. Đến cuối tháng 9, tổng đàn lợn tăng 5,4% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng đạt 4,28 triệu tấn, tăng 4,4%; sản lượng thịt gia cầm đạt 2,02 triệu tấn, tăng 5,3%. Sản lượng trứng đạt 15,71 tỷ quả, tăng 1,9%.
Trong cơ cấu sản lượng thịt, thịt lợn chiếm khoảng 63%, thịt gia cầm chiếm gần 30%. Ngược lại, chăn nuôi trâu, bò tiếp tục xu hướng thu hẹp quy mô đàn.
Dù sản lượng các nhóm vật nuôi chủ lực tăng trưởng, hoạt động sản xuất vẫn chịu sức ép từ biến động giá bán và chi phí đầu vào. Giá lợn hơi tăng trong một số thời điểm tạo điều kiện thuận lợi cho người chăn nuôi, nhưng giá thức ăn chăn nuôi tăng cũng khiến chi phí sản xuất gia tăng.
Những yếu tố này phần nào phản ánh qua bức tranh kinh doanh quý III của các doanh nghiệp lớn trong ngành. Đáng chú ý, tăng trưởng doanh thu không đồng nghĩa với lợi nhuận cải thiện khi biên lợi nhuận bị thu hẹp hoặc chi phí tài chính tăng cao.
Doanh thu tăng mạnh, lợi nhuận vẫn suy giảm
Tại CTCP Tập đoàn Dabaco Việt Nam (HOSE: DBC), doanh thu thuần quý III/2026 đạt 5.138 tỷ đồng, tăng 37% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế chỉ đạt hơn 200 tỷ đồng, giảm 41%.
Điểm đáng chú ý nằm ở tốc độ tăng của giá vốn hàng bán. Trong khi doanh thu tăng 37%, giá vốn lại tăng tới 47%, khiến lợi nhuận gộp giảm 9%, còn 587 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp theo đó giảm từ 17% xuống 11%.
Theo giải trình của doanh nghiệp, hoạt động sản xuất và tiêu thụ dầu thực vật ghi nhận lợi nhuận tăng mạnh so với cùng kỳ. Tuy nhiên, giá heo hơi giảm trong quý III khiến doanh thu và lợi nhuận của các công ty chăn nuôi trong hệ thống đi xuống, qua đó kéo giảm kết quả hợp nhất.
Lũy kế 9 tháng đầu năm, Dabaco đạt 13.515 tỷ đồng doanh thu thuần, tăng 21% so với cùng kỳ năm 2025. Lợi nhuận sau thuế đạt 863 tỷ đồng, giảm 36%.
Như vậy, dù quy mô doanh thu được mở rộng, khả năng chuyển hóa doanh thu thành lợi nhuận của Dabaco lại suy giảm đáng kể trong kỳ.
Một trường hợp khác là CTCP Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát (HOSE: HPA). Trong quý III, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu hợp nhất 1.685 tỷ đồng, giảm 19% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt 300 tỷ đồng, giảm 16%.
Hòa Phát cho biết doanh thu giảm chủ yếu do sản lượng heo và bò xuất bán thấp hơn cùng kỳ. Tuy nhiên, nếu so với quý II, doanh thu đã tăng 8%, nhờ sản lượng heo xuất bán, thức ăn chăn nuôi và trứng gà cùng cải thiện.
Điểm tích cực của HPA là khả năng duy trì biên lợi nhuận tương đối cao. Biên lợi nhuận gộp đạt 25% trong quý III và 9 tháng đầu năm. Biên lợi nhuận thuần quý III đạt 18%, cao hơn mức 17% cùng kỳ năm trước; con số này trong 9 tháng đạt 19%.
Riêng mảng chăn nuôi heo ghi nhận sự cải thiện rõ về sản lượng. Trong quý III, tổng lượng heo xuất bán đạt hơn 151.000 con, tăng 47% so với quý II. Trong đó, heo thịt thương phẩm đạt gần 107.000 con, tăng 41%; heo cai sữa đạt hơn 44.000 con, tăng 67%; heo hậu bị đạt hơn 400 con.
Trong quý III/2026, Nông nghiệp Hòa Phát ghi nhận doanh thu hợp nhất 1.685 tỷ đồng, giảm 19% so với cùng kỳ (Ảnh: HPA).
Dù vậy, kết quả kinh doanh lũy kế vẫn chưa thoát khỏi xu hướng giảm. Trong 9 tháng, Nông nghiệp Hòa Phát đạt 948 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, giảm 26,9% so với cùng kỳ, tương đương 94% kế hoạch năm.
Kết quả này diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp đã xây dựng kế hoạch kinh doanh năm 2026 thận trọng, với doanh thu dự kiến giảm 11% và lợi nhuận sau thuế giảm 37%, còn 1.005 tỷ đồng. Ban lãnh đạo từng đề cập đến những rủi ro từ chi phí nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, dịch bệnh và tính chu kỳ của ngành.
Chuyển dịch sang chế biến, phân phối để gia tăng giá trị
Nếu Dabaco chịu sức ép từ giá vốn, HPA đối mặt với sự suy giảm về doanh số thì CTCP Nông nghiệp BAF Việt Nam (HOSE: BAF) lại cho thấy một vấn đề khác đó là doanh thu tăng nhanh nhưng chi phí tài chính ngày càng trở thành gánh nặng.
Trong quý III, BAF ghi nhận doanh thu thuần 2.067 tỷ đồng, tăng 82% so với cùng kỳ. Động lực tăng trưởng đến từ việc mở rộng quy mô đàn heo và gia tăng sản lượng heo thương phẩm xuất bán.
Lợi nhuận gộp cũng tăng 59% nhờ giá vốn tăng chậm hơn doanh thu. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế chỉ đạt 21,2 tỷ đồng, giảm 6% so với cùng kỳ.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ chi phí tài chính, đặc biệt là lãi vay tăng mạnh. Bên cạnh đó, chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp cũng tăng gần gấp đôi, khiến phần lợi nhuận tạo ra từ hoạt động kinh doanh bị thu hẹp.
Lũy kế 9 tháng doanh thu thuần của BAF đạt 5.956 tỷ đồng, tăng 63% so với cùng kỳ nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ đạt 331 tỷ đồng, giảm 9%.
Áp lực tài chính của doanh nghiệp còn thể hiện rõ trên bảng cân đối kế toán. Tổng dư nợ vay tài chính ngắn hạn và dài hạn lên tới 5.955 tỷ đồng, tăng 2.557 tỷ đồng sau 9 tháng và vượt vốn chủ sở hữu ở mức gần 4.160 tỷ đồng.
Trong khi đó, chi phí tài chính 9 tháng tăng lên 332 tỷ đồng, riêng chi phí lãi vay chiếm khoảng 304 tỷ đồng, tăng 92%. Với quy mô vay nợ hiện tại, việc mở rộng đàn và đầu tư sản xuất không chỉ đặt ra yêu cầu về hiệu quả vận hành mà còn đòi hỏi BAF phải kiểm soát tốt dòng tiền và khả năng trả lãi.
Trước những biến động của thị trường heo hơi, một số doanh nghiệp đang tìm cách mở rộng chuỗi giá trị, tham gia sâu hơn vào khâu chế biến và phân phối thay vì phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động chăn nuôi, bán heo thương phẩm.
BAF là một trong những doanh nghiệp theo đuổi mô hình Feed - Farm - Food, hướng tới kiểm soát chuỗi từ thức ăn chăn nuôi, trang trại đến thực phẩm. Doanh nghiệp đồng thời đẩy mạnh bán lẻ thịt mảnh và phát triển các sản phẩm thịt sạch.
Việc tham gia sâu hơn vào các công đoạn sau chăn nuôi được kỳ vọng giúp doanh nghiệp gia tăng giá trị trên mỗi sản phẩm, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào biến động giá heo hơi. Tuy nhiên, chiến lược này cũng đòi hỏi nguồn vốn lớn cho đầu tư sản xuất, chế biến, hệ thống phân phối và phát triển thị trường.
Một doanh nghiệp có định hướng rõ nét hơn ở khâu chế biến và xây dựng thương hiệu là Masan MEATLife (UPCOM: MML).
Trong quý III/2026 doanh thu của MML đạt 2.646 tỷ đồng, tăng 11% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, doanh thu thịt chế biến tăng 34%, đóng góp khoảng 40% tổng doanh thu. Biên lợi nhuận gộp của mảng thịt chế biến cao gấp khoảng hai lần so với thịt tươi.
Cơ cấu doanh thu này cho thấy vai trò ngày càng lớn của các sản phẩm chế biến trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. So với thịt tươi, sản phẩm chế biến có dư địa tạo giá trị gia tăng cao hơn nhờ khâu chế biến, thương hiệu và khả năng phát triển hệ thống phân phối.
Dù vậy, lợi nhuận vẫn chịu sức ép từ chi phí phát triển thị trường. Lợi nhuận sau thuế trước lợi ích cổ đông thiểu số của MML đạt 98 tỷ đồng với biên lợi nhuận ròng 3,7%, thấp hơn mức 4,2% cùng kỳ năm trước.
Doanh nghiệp cho biết biên lợi nhuận giảm do tăng đầu tư cho hoạt động marketing và hỗ trợ bán hàng nhằm phát triển các thương hiệu chủ lực cũng như sản phẩm mới.
