Vướng quy hoạch và sự đồng thuận của người dân
Ngày 21/10, ghi nhận của phóng viên tại dự án Nhà máy xi măng Thanh Sơn, thuộc xã Ngọc Lặc, Thanh Hóa, khuôn viên rộng hàng chục ha gần như bị bỏ hoang. Cỏ dại mọc um tùm trên những khoảng đất đã san lấp. Các dãy nhà điều hành xây dựng dang dở phơi mưa nắng nhiều năm, tường bong tróc, nhiều hạng mục xuống cấp, hư hỏng. Không khí vắng lặng bao trùm khu vực từng được quy hoạch xây dựng một nhà máy xi măng quy mô lớn.
Dự án được UBND tỉnh Thanh Hóa cấp phép đầu tư năm 2008, do Công ty Cổ phần Xi măng Thanh Sơn làm chủ đầu tư, với công suất thiết kế 2.500 tấn clinker mỗi ngày, tổng vốn gần 1.475 tỷ đồng.
Khuôn viên dự án nhà máy xi măng Thanh Sơn đình trệ 16 năm.
Sau khi được giao hơn 35 ha đất, doanh nghiệp triển khai một số hạng mục ban đầu như san lấp mặt bằng, xây dựng nhà điều hành, tường rào và hệ thống điện. Tuy nhiên, đến cuối năm 2010, công trình phải dừng thi công do chủ đầu tư không thu xếp được nguồn vốn, không bảo đảm năng lực tài chính để tiếp tục thực hiện.
Từ đó đến nay, dự án gần như bất động, nhiều hạng mục xây dựng dở dang xuống cấp theo thời gian.
Theo kết luận thanh tra của tỉnh Thanh Hóa, dự án Nhà máy xi măng Thanh Sơn tồn tại nhiều bất cập, trong đó đáng chú ý là vị trí xây dựng gần khu dân cư, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng môi trường và sức khỏe người dân.
35ha đất bỏ hoang nhiều năm gây lãng phí.
Cụ thể, tại thôn Vân Sơn có khoảng 64 hộ dân sinh sống, trong đó hộ gần nhất nằm giáp tường rào nhà máy, hộ xa nhất cách khoảng 450 m. Một số thôn lân cận cũng có nhà dân cách khu vực dự án chỉ khoảng 300 m.
Qua lấy ý kiến tại địa phương, có 715 trong tổng số 717 hộ dân không đồng ý cho dự án tiếp tục triển khai. Phần lớn lo ngại hoạt động sản xuất xi măng có thể gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đời sống và sức khỏe cộng đồng.
Không chỉ vấp phải phản ứng của người dân, dự án còn được đánh giá không còn phù hợp với định hướng phát triển không gian công nghiệp của tỉnh. Theo Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045, khu vực xã Thúy Sơn trước đây không được bố trí cho phát triển công nghiệp xi măng.
Dự án đã không còn phù hợp quy hoạch tỉnh Thanh Hóa giai đoạn mới.
Nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất cũng là một trong những nút thắt lớn. Doanh nghiệp chưa được cấp phép khai thác đá vôi, đá sét. Theo quy hoạch, các mỏ nguyên liệu dự kiến chỉ được khai thác trong giai đoạn 2030-2050.
Bên cạnh đó, việc khai thác còn đối mặt nhiều rào cản pháp lý và môi trường. Khu vực mỏ đá sét nằm trong phạm vi đất quốc phòng, không được phép khai thác; mỏ đá vôi thuộc diện rừng tự nhiên, khó chuyển đổi mục đích sử dụng theo quy định của Luật Lâm nghiệp. Hoạt động khai thác cũng có nguy cơ ảnh hưởng đến di tích Hang Bàn Bù.
Những vướng mắc kéo dài khiến khả năng tiếp tục triển khai dự án ngày càng khó khăn, dù doanh nghiệp vẫn bày tỏ mong muốn được đầu tư.
Người dân địa phương cũng không đồng thuận dự án hoạt động quá gần khu dân cư.
Bộ Xây dựng thống nhất đề xuất dừng dự án
Theo báo cáo ngày 27/8/2026 gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng đánh giá việc đầu tư Nhà máy xi măng Thanh Sơn hiện không còn phù hợp với Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã được phê duyệt.
Các hạng mục xây dựng dang dở từ nhiều năm trước.
Cơ quan này cũng xác định việc dự án chậm tiến độ, không triển khai trong thời gian dài xuất phát từ lỗi của chủ đầu tư. Ngoài ra, khu vực dự án nằm trong vành đai an toàn công trình quốc phòng; nguồn nguyên liệu dự kiến nằm trong khu vực cấm hoạt động khoáng sản và không nhận được sự đồng thuận của người dân địa phương.
Một vấn đề khác được Bộ Xây dựng chỉ ra là công suất dự án đang đầu tư vượt mức quy định tại Quyết định số 1266/QĐ-TTg ngày 18/8/2020 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam.
Trước những bất cập trên, Bộ Xây dựng thống nhất với đề xuất của UBND tỉnh Thanh Hóa về việc dừng triển khai dự án.
Dự án bị đề xuất dừng triển khai hoàn toàn.
Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Phúc Đào, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Xi măng Thanh Sơn, thừa nhận việc không thu xếp được nguồn vốn khiến dự án kéo dài, ảnh hưởng đến niềm tin của chính quyền và người dân địa phương.
Doanh nghiệp cho biết vẫn mong muốn được tiếp tục đầu tư nhà máy, với công suất nâng lên 6.000 tấn clinker mỗi ngày. Tuy nhiên, trong trường hợp không được phép triển khai, công ty sẽ chấp hành và mong muốn được tỉnh định hướng chuyển sang đầu tư lĩnh vực khác phù hợp.
Thanh Hóa: Trồng rừng FSC mở đường đưa sản phẩm gỗ tiếp cận thị trường khó tínhĐỌC NGAYTrên cơ sở tổng hợp ý kiến các bộ, ngành và UBND tỉnh Thanh Hóa, Bộ Xây dựng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ thống nhất chủ trương dừng dự án Nhà máy xi măng Thanh Sơn.
Đồng thời, Bộ đề xuất giao UBND tỉnh Thanh Hóa quyết định theo thẩm quyền, bảo đảm quyền lợi và phần vốn đã đầu tư của doanh nghiệp, hạn chế phát sinh khiếu kiện và tuân thủ quy định pháp luật.
Bộ Tài chính được đề xuất chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hướng dẫn UBND tỉnh Thanh Hóa thực hiện thủ tục chấm dứt dự án theo quy định của pháp luật về đầu tư.
