Để con trải nghiệm vài ngày “chịu khổ”, phụ huynh phải trả hàng nghìn nhân dân tệ. Nhưng giữa một trải nghiệm giúp trẻ trưởng thành và việc buộc trẻ “chịu khổ”, ranh giới nằm ở đâu?
Mùa hè không điện thoại, máy tính bảng
Tại các “trại khổ luyện” ở những vùng nông thôn Trung Quốc, trẻ em được yêu cầu tạm rời xa cuộc sống tiện nghi quen thuộc. Điện thoại và các thiết bị điện tử bị thu giữ, thay vào đó là những công việc chân tay vốn xa lạ với nhiều đứa trẻ lớn lên ở thành phố.
Các em có thể phải dậy sớm, chặt củi, đào và thu hoạch khoai, nhổ cỏ, bóc vỏ cây hoặc cho lợn, gia súc ăn. Một số chương trình còn yêu cầu trẻ tự nấu ăn bằng bếp củi và hoàn thành các nhiệm vụ được giao trong ngày.
Trẻ em tại các trại “khổ luyện” thực hiện những công việc mô phỏng sinh hoạt thường ngày của nông dân, như đào và bán khoai tây, bóc vỏ cây, chăm sóc gia súc. Ảnh: ettoday.net.
Những hình ảnh được chia sẻ trên mạng xã hội Trung Quốc cho thấy không phải đứa trẻ nào cũng hào hứng với trải nghiệm này. Có em bật khóc, than mệt hoặc xin được về nhà. Một số thậm chí nói rằng thà quay lại làm bài tập còn hơn tiếp tục công việc đồng áng.
Thế nhưng, với cha mẹ, những giọt nước mắt ấy đôi khi lại được xem là một phần của “bài học”.
Theo South China Morning Post và The Independent, một số trại thu hơn 4.000 NDT (khoảng 15 triệu đồng) cho chương trình 10 ngày. Những khóa kéo dài một tháng có thể có mức phí vượt 10.000 NDT (hơn 37 triệu đồng).
Các “trại khổ luyện”, chủ yếu được tổ chức ở vùng nông thôn, ngày càng phổ biến tại Trung Quốc trong mùa hè năm nay. Ảnh: Haoshi Study Tours.
Một số nơi xây dựng cả hệ thống điểm để trẻ hoàn thành công việc và đổi lấy những nhu yếu phẩm cần thiết. Nếu không hoàn thành nhiệm vụ, phần thưởng có thể bị cắt giảm, thậm chí trẻ chỉ được ăn những món đơn giản như khoai tây.
Với các gia đình tham gia, mục tiêu không đơn thuần là để trẻ làm việc chân tay. Phụ huynh kỳ vọng con hiểu rằng thực phẩm, tiền bạc và cuộc sống tiện nghi hiện tại không tự nhiên mà có.
Một số chương trình còn yêu cầu cha mẹ viết thư cho con trước khi khóa học bắt đầu. Sau vài ngày lao động, những lá thư được trao lại cho trẻ, tạo ra khoảnh khắc xúc động khi các em nhớ đến gia đình và những gì cha mẹ đã làm cho mình.
Trẻ em Trung Quốc làm việc tại một “trại khổ luyện” ở nông thôn. Ảnh: The Telegraph.
Một phụ huynh cho biết con gái liên tục phàn nàn trong thời gian ở trại nhưng cuối cùng vẫn thích trải nghiệm tại nông trại. Một người khác thừa nhận sau 10 ngày, con vẫn trở lại với những thói quen cũ như lười biếng hay kén ăn, nhưng ít nhất đã có cơ hội bước ra khỏi vùng an toàn.
Khi cha mẹ sợ con “quá sướng”
Trào lưu này phản ánh một nghịch lý đáng chú ý trong đời sống gia đình Trung Quốc hiện nay.
Nhiều phụ huynh thuộc thế hệ từng lớn lên trong điều kiện thiếu thốn. Sau nhiều năm làm việc, họ tạo ra cuộc sống đủ đầy hơn cho con cái. Nhưng chính sự đủ đầy ấy lại khiến một số người lo con mình thiếu khả năng chịu đựng, không biết giá trị của lao động và dễ phụ thuộc vào những tiện nghi sẵn có.
Vì vậy, thay vì để con trải qua khó khăn một cách tự nhiên, họ chủ động tạo ra những “bài học gian khổ” và thậm chí trả tiền để con được trải nghiệm chúng.
Chuyên gia đưa ra cảnh báo những trải nghiệm quá khắc nghiệt hoặc thiếu sự hỗ trợ có thể khiến trẻ chỉ học cách chịu đựng thay vì biết cách ứng phó với khó khăn. Ảnh: Haoshi Study Tours.
Một người đàn ông cùng trẻ em tham gia hoạt động vật lộn trong bùn. Ảnh: AFP/Getty.
Điều đáng nói là hiệu quả của cách giáo dục này vẫn gây tranh luận.
Các chuyên gia tâm lý được CNA dẫn lời cho rằng việc trải qua thử thách có thể giúp trẻ phát triển khả năng thích nghi, nhưng chịu đựng gian khổ không đồng nghĩa với xây dựng sức bật tâm lý. Một trải nghiệm quá khắc nghiệt, đặc biệt khi trẻ cảm thấy mình không có quyền lựa chọn hoặc không được hỗ trợ, có thể tạo ra tác dụng ngược.
Việc trẻ khóc hay kiệt sức cũng không nên được mặc định là dấu hiệu cho thấy chương trình đang thành công.
Đặc biệt, nếu cha mẹ cố tình nói với con rằng đó chỉ là một chuyến đi nông thôn rồi bất ngờ đưa trẻ vào môi trường khắc nghiệt, bài học mà trẻ nhận được có thể không phải là biết trân trọng cuộc sống. Thay vào đó, chúng có thể cảm thấy mình không được cha mẹ tôn trọng hoặc không thể tin tưởng người lớn.
Cuối cùng, câu chuyện của những “trại khổ luyện” không chỉ xoay quanh chuyện trẻ em có nên chặt củi hay đào khoai.
Đằng sau những công việc tưởng như đơn giản ấy là nỗi lo của một thế hệ cha mẹ: liệu việc cố gắng cho con một cuộc sống tốt hơn có vô tình khiến chúng trở nên quá xa lạ với những khó khăn của cuộc đời?
Và nghịch lý nằm ở chỗ, để tìm câu trả lời, họ đang phải bỏ tiền đưa con trở về với những điều mà chính thế hệ mình từng cố gắng thoát khỏi.
Nguồn: South China Morning Post, The Independent, CNA
